Sterke man

In tijden van onzekerheid neemt de roep om een "sterke" man (of vrouw) toe en het is dan ook niet opmerkelijk dat dit verschijnsel opnieuw overal de kop opsteekt. Tragisch is het wel en het voorspelt beslist weinig goeds voor de nabije toekomst. Ik durf mezelf dan ook wel een cultuurpessimist in de geest van Adorno te noemen.
Zoals de geschiedenis laat zien zijn de meeste mensen vaak wel bereid verantwoordelijkheid te nemen voor hun "eigen" gedrag, maar pas nadat zij hierop door het gezag zijn aangesproken. En niet vanuit een innerlijke overtuiging. Met elkaar "een vuist maken" tegen echte of vermeende gevaren geeft een schijnzekerheid, die velen blijkbaar nodig hebben om te kunnen blijven functioneren. Met onmachtgevoelens en vage angsten rond blijven lopen leidt al snel tot gevoelens van onbehagen en depressie. Hoe minder frustraties iemand kan hebben, hoe sneller hij zich vastklampen zal aan vermeende zekerheden.

In het onderwijs zie je dan het merkwaardige verschijnsel dat een leerling weet dat hij gezakt is, maar dan toch nog een toets wil inhalen of herkansen, terwijl hij hiermee niets meer aan de situatie veranderen kan. Hij kan echter wel iets veranderen aan de interpretatie van de situatie. En hiermee alvast een eerste investering doen voor een vervolgtraject, waarin hij wel even zal laten zien dat hij het wèl kan. Hij klampt zich vast aan de gedachte dat het helaas deze keer niet is gelukt, maar dat dit nog niets zegt over zijn kwaliteiten. Gewoon pech gehad deze keer.
Een deel van het onbehagen wordt hiermee weggenomen en mogelijk een depressie voorkomen.

Een onvoorspelbare wereld is een gevaarlijke wereld en als de feiten niet meer te negeren zijn (wapenwedloop, aids, overbevolking, uitputting van de grondstoffen, klimaatsverandering, recessie....De lijst is schier oneindig) kunnen we alleen nog maar de feiten anders proberen te interpreteren. En wel op zo'n manier, dat de dreiging die er van hen uitgaat wordt verminderd. Het helpt dan ook als we iemand kunnen vinden die bereid is om ons lot in zijn handen te nemen. Dit is de tijd van rivival van het geloof en het nationalisme (Ik was achteraf ook niet verbaasd dat meerdere collumnisten Rita's pleidooi voor een Nationale Feestdag voor "Nieuwkomers" op de korrel namen.) Nog een politieke moord zal onherroepelijk leiden tot een verdere ontwikkeling van onze samenleving in de richting van een dictatuur. Mensen zoals ik en ook mijn verwanten krijgen het dan moeilijk. In de nota "Politie in ontwikkeling" kun je (als je dat wilt) lezen hoe men naar de argumenten zoekt om meer greep te krijgen op zaken die wij als bedreigend ervaren: "Terreur en de dreiging daarvan jagen angst aan en roepen de vraag op of onze samenlevingnog wel voldoende beschermd wordt. De vraag doet opgeld of de samenleving door de afgenomen weerbaarheid niet te kwetsbaar is geworden. De open grenzen, de explosief toegenomen mobiliteit, de massaliteit ervan en de met deze factoren samenhangende anonimiteit hebben zich in toenemende mate doen kennen als belangrijke criminogene factoren. Al deze ontwikkelingen komen in de nota aan de orde en het is belangrijk dat dit gebeurt."
Ik twijfel niet aan de goede bedoelingen. Maar ik twijfel ook niet aan de onbedoelde effecten die zullen optreden als we vanuit de overheid ons democratisch bestel gaan uithollen, door machtsmiddelen "willekeurig" in te gaan zetten vanuit de gedachte dat voorkomen beter is dan te genezen. Alleen vind ik dat het "voorkomen" elders moet beginnen en niet bij het zoeken naar middelen om het gezag overal en altijd te kunnen handhaven.